Skip to main content

Geeska Website

Sunday 14 July 2024

SIYAASAD

Siyaasad
Muxuu daarran yahay khilaafka qabyaaladeed ee laga hurinayo gobolka Awdal?

Tan iyo markii bilawgii sannadkan Soomaalilaan iyo Itoobbiya ay saxeexdeen is’afgarad ay ahayd in labada dhinac ka sii wada xaajoodaan heshiis ay qodobbadiisa ugu waaweyni ahaayeen Itoobbiya oo hesha waax xeeb badda cas ee kulaasha gacanka Cadmeed ah oo ay saldhig miltari ka dhigtaan, iyo Soomaalilaan oo loo aqoonsado Jamhuuriyad madaxbannaan, gobolka Awdal ee galbeedka Soomaalilaan dhacaa waxa uu noqday mid kooxo badan oo reer Soomaaliya ahi aad u hadal hayaan.

Siyaasad
Somaliland: Saaxadda Siyaasadeed iyo Doorashooyinka Soo Aaddan

Soomaalilaan intixaan cusub baa hor yaalla, iyadoo u diyaargaroobaysa doorashooyinkii madaxtooyada iyo ururrada siyaasadda oo Nofeembar 13 la cayimay kolkii labo sannadood dib loo dhigay. Muddadaa waxa dalka soo foodsaaray caqabado waaweyn oo gude iyo debadba leh oo gilgilay guulihii lagu soo tabcayey 33-da sannadood ee xasillooni iyo xilwareejinta nabdoonayd ahayd, oo soo taxnaa tan iyo markii ay madaxbannaanida ku dhawaaqday 1991.

Siyaasad
Xuska Maalmaha Xorriyadda: Maxaa ka hadhay himiladii Midawga?

Toddobaadkan waxa la xusayey 64-guruadii ka soo wareegtay maalintii ay Soomaalilaan xorriyadda ka qaadatay gumaystihii Ingiriiska—Juun 26, 1960; halka Soomaaliyada Koonfureedna ay Talyaaniga ka xorawday kowdii Julaay ee isla sanandkaa, oo ay soo gebagebaysantay muddadii wasaayada Talyaaniga ee gumaystihii hore uu talada awoodsiinta caalamiga ah ku sii hayey.

Siyaasad
Bannaanbaxyada Kiiniya: Cashuurdiid mise Dimuqraaddiyad-doon?

Bannaanbaxyada ay da’yarta Kiiniyi waddaa maxay inaga barayaan taariikhda, waayaha iyo aayaha dalka iyo dimuqraaddiyadda?Kiiniya waxa mar kale gilgilay bannaanbaxyo dadweyne oo tan iyo Juun 18 socdey, kana kacay hindisa-sharciyeedka cashuurta oo dhigaya in la kordhiyo cashuuraha waxsoosaarka iyo adeegyada maalinlaha aha sida interneedka, shidaalka, xawilaadaha bangiyada, baabuurta gaarka ah, iyo xataa roodhida, kaas oo ah korodh aan hore loo arag oo ku yimi qarashka quutalyoomka, iyo hoosudhac ballaadhan oo ku yimi awoodda iibsiga ee reer Kiiniya.

Siyaasad
Bixitaanka Ciidamada ATMIS iyo Cabsida Islaamiyiinta

Dowladda Soomaaliya ayaa doonaysa in si tartiibtartiib ah loo saaro ciidammada nabad-ilaalinta ee Afrika, waxayna ka digtay in ammaanku xumaado, dokumentiyo ay Reuters ay aragtayna waxay muujinayaan dalalka jaarka oo ka werwersan in kooxda al-Shabaab ay xukunka la wareegi karaan.

Aragti

Xasaradaha Dahsoon ee Dawooyinka Somaliland

Dawooyinku waa laf dhabarta daryeelka caafimaadka casriga ah. Haseyeeshee kiimikooyinkan awoodda weyn lihi waa sidii seefo laba af leh oo wax bogsiin kara waxyeelo badanna keeni kara haddii aan si taxadar leh loo isticmaalin.

‘Geerida Cabdey sheegayaan gacal ha waayaane’

Erayada ayaa u muuqda kuwo aan ku filnayn in lagu muujiyo murugada iyo xajmiga tiiraanyada taabtay Alle ha u naxariistee Cabdiraxman Aadan qoyskiisa, asxaabtiisa iyo dhammaan intii taqaanay. Cabdiraxmaan waxa uu ahaa shakhsi leh naxariis, karti iyo hufnaan aan caadi ahayn. Joogistiisu waxay ahayd hibo xagga Eebbe ka timid; wuxuu ahaa shakhsi koobsaday sifooyinka mudan in qof lagu bogaadiyo.

Gumaysiga Cusub ee Afrika

Sida uu ku dooday Kwame Nkrumah, buuggiisa "Neo-Colonialism, the Last Stage of imperialism", kolkii ay Afrika hanatay "gobannimadii calanka" ayay ku dhacday nooc gumaysi oo ka halis badan kii hore. Waa gumaysi dadban oo aan loogu baraarugsanayn sida gumaysiga caadiga ah! Lixdameeyadii oo badiyaa dalalka Afrika qaateen xornimada waxaa abuurmay dalal yaryar oo taagdaran oo dhaqaale ahaan, siyaasad ahaan iyo dhaqan ahaanba ugu tiirsan dalalkii gumaystay.

Falanqaynta Dooddii Ibraahin-Hawd: Maxaa Qaldamay Lixdankii?

Habeenkii Juun 21, 2024, waxa barta Twitter/X dood ka jeediyay Ibraahin-Hawd oo ah qoraa daneeya taariikhda, aadna u gu xeel dheer afka Soomaaliyeed, si mug lehna wax u gu qora. Dooddaas ka ma qayb gelin, laakiin dib baan ka dhegaystay iyada oo duuban. Waxa uu micneeyay, oo aan bilowgaba aad u gu boogaadinayaa, sababta aan isaga fagaarayaasha hadalka loo gu arkin. Waxa uu sheegay in uu doonaayo in uu beeniyo sheekada odhanaysa Soomaalidu waa dad hadla uun, oo aan ereyga qoran shuqul ku lahayn. Hanweyni iyo milge sarreeya weeye - hambalyo.

Maxaa hortaagan in Soomaalidu sharciga ku dhaqanto?

Soomaalidu in ay sharciga ku dhaqmi weydo, ismaandhaafka xeerarkeeda ka dhex oogan, iyo caqabadda taasi ku leedahay dawladoobidda ayuu garyaqaan Ibraahin Khadar is dul taagayaa isaga oo jidadka furan ee xalka laga raadin karana raacinaya.Hordhac

Dhaqan

Feker
Masiixii Caymaday

Maqaalkan waa mid ka mid ah maqaalada u muhiimsan ee Biitar Weesal oo qoraa iyo filasoof reer Noorwey ah. Waxa uu kaga warramayaa kadeedka iyo welwelka nolosha, waxa uu ku dooddayaa in welwelka jiraalka ee dadku ka  dhashay baraadkooda kordhay.  Markii u horaysay waxaa la baahiyay 1933, waana maqaalada kooban ee qoraaga ee loo turjumay af-Ingiriisi iyo afaf kaleba.

Sheeko
Yacayga Xusuusaha

Indhaha ayay kaa xidheen balse weli waxbaad sii arkaysaa. Dad rayid ah, askar koox koox ah, gaadhi Ambalaas ah, buuq iyo sawaxan, dad murugaysan iyo kuwo wejigooda yidiilo iyo cadho isku milan ka muuqato ayaad dalool yar ka arkaysaa. Qaar baad garanaysaa, qaarkalena maanta ayaa kuugu horraysa oo weligaa ma aad arag. Hooyadaa iyo wiilkeedii curad ayaad ka garanaysaa oo murugo aanad weligaa malaysani wejigooda ka muuqato. Saf dad ah oo sidaas u wada murugaysan bay ugu horreeyaan oo meel soo tuban. Ciiro aragagax iyo qarracan ah ayaa ku meersan.

Fan
Maansadii Hargeysa Heshiisiisay

Marka aynu ka hadlayno laba shay, Soomaali ahaan waxa ay u badan tahay in aan la soo hadal qaadin ama aan la xusin kaalinta dumarka: Suugaanta iyo Nabadda. Suugaanta oo Soomaalida kaalin laxaad leh ku leh isla markaana ay si toos ah iyo si dadbanba noloshooda u saamayso, waxa had iyo jeer xuurto ku haysta ragga. Suugaanta haweenka oo iyadu kaalin mug leh kaga jirta dhaqankeenna iyo nolosheenna maalinlaha ahba haddana waa mid aan loo hadal hayn ama loo xusin sidii ay mudnayd. 

Feker
Niitje, Ambedkar iyo Xeerka Maanu

Habeen dhexdaas ahaa mar aan daawaday doodda dhex martay Richard Dawkins iyo Ayaan Xirsi, ayna ii muuqatay sida Ayaan diinta Kirishtaanka u la dhacsan tahay, baan waxaan niyadda iska iri: Malaha waxay ku wanaagsanaan lahayd in Ayaan qummaati u akhrin lahayd buugta Niitje, siiba labadii buug ee ugu danbeeyey qoraalladiisa oo kala ah: ‘Ka Duwan Masiix /Antichrist’ iyo ‘Gabbaldhaca Sanamyada, ama, Sida Dubbe/Burris Loogu Falsafadeeyo  /Twilight of the Idols, or, How to Philosophize with a Hammer’.

Sheeko
Lug Maal

Muddo aniga oo aan Internet helin ayaan maalin u sadcaaley magaalo aan adeeggaas ka helayo. Qalbigeygu aad buu ugu qanacsanaa in aan u arooro Internet. Si hoose ayuu ii sii dareensiiyay farriinta farxadda leh ee i sugeysa.Haddaba markaan taleefankii furey, qacdii u horreysayba waxaan isha ku dhuftay farriin lamafilaan igu noqotay. Waa farriin ka timid qof aan illaawi kari waayey. Waa qof qalbigaygu weligiiba sugayey kana quusan waayey. Waa qof aan jeclaa inaan maalin uun la kulmo. 

Buug
Buugga “Taariikhda Casriga ah ee Itoobbiya 1885 – 1991”

Buugga Taariikhda Casriga ah ee Itoobbiya waxa lagu tilmaamaa mid aan looga maarmi karin daraasaynta taariikhda casriga ah ee Itoobbiya. Buuggan oo uu qoray Baxru Sawde, oo baresare ka ah Jaamaacada Addis Ababa, tilmaantan waxa uu ku mutaystay sababo ay ka mid yihiin sida qotad dheer ee uu uga warramayo dhacdooyinkii u waaweynaa ee uu dalku soomaray muddo qarni ka badan.

Feker
Milan Kundera: Kaftanka iyo Lagaaddada

Bishii Diseenbar 1968, qoraa dhallinyaro ah oo reer Czech ah ayaa goob-qubays (sauna) ku taalla dacalka Webiga Vltava kula kulmay saddex qoraa oo reer Laatiin Ameerika ah.: Gabriel García Márquez, Julio Cortázar iyo Carlos Fuentes, kuwaas oo Prague u yimi casuumaad ay ka heleen midowga qoraayada reer Czech. Waxay u yimaaddeen si ay indhahooda ugu arkaan wixii halkaa ka dhacayey, ka dib cabbudhintii Sofiyeetka ee gugii hore. Qoraaga dhiggooda ah ee reer Czech waa Milan Kundera.

Feker
Eelka shaqo la'aanta dhallinyarada Soomaalida 

Soomaalidu waxay muddo dheer la daalaadhacaysay, dagaallo sokeeye, busaarad, argagixiso, dawladxumo, saboolnimo baahsan iyo xanuunno nafsadeed. Intaa waxa raacda shaqo la'aanta dhallinyarada haysata, taas oo la aaminsan yahay in ay qaadhaan ku leedahay dhibaatooyinka Soomaalidu la ildaran tahay. Heritage (2022), waxa ay xustay Soomaalidu dadkeedu 80% in ay ka yar yihiin 35 jir.

Maltimiidhiya

🎬 Kaalintii Reer Galbeedka ee Shirqoolkii Lamuumba

Muuqaalkani waxa uu soo gudbinayaa qoraal waraysi ah oo uu Faysal Cali oo ka tirsan bahda Geesku uu la yeeshay Stuard Reid, qoraaga buugga The Lumumba Plot, kaas oo qoraagu dib ugu eegayo dilkii shirqoolka ahaa ee Lamuumba, isagoo si gaar ah diiradda ugu saaraya doorkii uu Maraykanku ku lahaa shirqoolka Lamuumba iyo u jilba dhigista xukuumadda mid ka mid ah hoggaamiyayaasha Afrika ugu haldoorsan.

🎬 Yaa Dekad ka Maarma?

Hoggaamiyayaasha Geeska Afriki waxa ay aad u hadal hayaan faa’idooyinka badan ee ay leedahay in ay bulshooyinkooda u dhisaan dekado, taas oo saldhig u ah mashaariicaha ay ku hormarinayaan degaannadooda.

🎬 Dunta Koonfur Afrika ku Xidha Falasdiin

Ibraahin Rasool oo danjire u noqday Koonfur Afrika, taliskii midabtakoorkana la dagaallamay, wuxuu Geeska uga warramayaa sababta uu dalkiisu u dacweeyay Israa'iil, waxa ay taasi uga dhigan tahay, iyo sida qadiyadda Falasdiin ay ugu dhowdahay qalbiyada reer Koonfur Afrika.

🎬 Geeska - Hir Cusub

Geeska - Hir cusub: Mareeg ku hawlan qaabaynta warbaahinta dhaqameed ee Geeska Afrika. 

Waraysi

Waraysi
Waraysi: Kiristafor Ansaloone.. Maxay ka dhigantay inuu Cabdiqaadir Muumin noqdo Khaliifka Daacish?

Ka dib markii ay soo baxeen warbixinno ku magacaabay Cabdiqaadir Muumin in uu yahay hogaamiyaha caalamiga ah ee Daacish (ISIS), Geesku waxa uu Christopher Anzalone oo ah khabiir ku xeeldheer ururrada argagaxisadda, ka warraystay saamaynta sii kordhaysa ee Daacishta Soomaaliya ku leedahay shabakada caalamiga ah ee Daacish (IS) iyo in uu lafaguro in ay looga qaateen yihiin wararka warbixinnadaasu sheegayaan,.

Waraysi
Xilmi Bin Meryam: Qiimaha Nuuradiin Faarax waxa garan kara ruuxii ka bogta qoraalladiisa

Xilmi Bin Meryam waxa uu Geeska uga warramay cilmibaadhistiisa ku saabsan sheekooyinka iyo qoraallada kale ee Nuuradiin Faarax, iyo guud ahaan suugaanta Soomaalida.Xilmi Bin Meryam waa buuni ku xeeldheer cilmibaadhisaha Soomaalida oo reer Tuniisiya ah, kaas oo cilmibaadhisihiisu daarran yihiin suugaanta Soomaalida ee af Ingiriisiga ku qoran.

Waraysi
Saldanadaha iyo Sheekhtooyada Canfarta

Bulshada Canfartu waxay ku dhaqan yihiin bartamaha Geeska Afrika. Waxay degaan dalalka Itoobbiya, Jabuuti iyo Caratariya. Degaankoodu waa mid istaraatiiji ah oo leh muhiimad degal-siyaasadeed, waa mid u qaabaysan qaab saddex xagal ah, waxana mara 600 kiiloomitir oo ka mid ah jidka halbawle ganacsiyeedka ah ee isku xidha Jabuuti iyo Addiis Ababa.

Waraysi
Guuleed Dafac: “Carruur badan ayuu sharcigu qaran tiray”

Dr. Guuleed Dafac wuxuu waraysigan uu Geeska siiyay kaga warramayaa cilmibaadhistiisa carruurta ku nool dawladaha aan la aqoonsanayn, isaga oo diiradda saaray Soomaalilaan, wuxuuna ku faallaynayaa aayahooda.Maanta, carruurtu meel ay joogtaba waxay wajahaysaa caqabado si weyn u saamaynaya bedqabkooda iyo korriinkooda. Haddii aynu dulmarno dhibaatooyinka caalamka ka haysta, waxa ka mid ah:

Waraysi
"Soomaalida qaar waxaan u ahay mid u taagan wax kastoo ka dhan ah Soomaalinimada.”

Markaan kasoo degay dhaweeyaha i keenay sakad dabaqyo gaagaaban oo ku taal Cape Town, dabaqyo leh nashqad shaxano iyo sagsaag ah (art deco), waxay ishaydu ku dhacday Nuuradiin Faarax oo kor iga soo qooraansanaya, halkan ayaa uu kalidii ku noolyahay oo aan ku ballansanahay in uu iigu qado kariyo. “waan soo degayaaye i sug.” Ayuu cod hoose iigu baaqay.