Somaliland oo ballanqaadday inay door weyn ka qaadato sugidda Baab al-Mandab

Taliyaha Ciidanka Ilaalada Xeebaha Somaliland, Admiral Axmed Hurre Haariye, ayaa sheegay in Somaliland ay ka go’an tahay inay door muuqda ka qaadato sugidda amniga Marinka Baab al-Mandab, iyada oo arrintaas kala shaqaynaysa saaxiibbada gobolka iyo kuwa caalamka. Hadalka taliyaha ayaa ku soo beegmaya xilli ay sii kordhayaan khataraha amni ee saameeyey isu-socodka maraakiibta Badda Cas.

Haariye waxa uu sheegay in Somaliland ay sii xoojinayso awooddeeda dhinaca badda iyo wada-shaqaynta ay la leedahay dhinacyada ku hawlan amniga gobolka. Waxa uu adkeeyey muhiimadda ay leedahay u hoggaansanaanta xeerarka caalamiga ah ee badaha, dhowrista xorriyadda isu-socodka maraakiibta iyo ilaalinta ganacsiga caalamiga ah.

Waxa kale oo uu tilmaamay in goobta istaraatiijiga ah ee Somaliland kaga taallo xeebta Afrika ee Gacanka Cadmeed ay dusha ka saarayso masuuliyad toos ah oo ku saabsan xasilloonida mid ka mid ah marinnada badeed ee dunida ugu xasaasisan.

Baab al-Mandab waxa uu isku xidhaa Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, waxaanu halbawle u yahay jidka badeed ee Aasiya iyo Yurub isaga kala goosha Kanaalka Suweys. Muhiimaddiisa dhinaca amniga ayaa sii korodhay bilihii u dambeeyey, kaddib weerarro soo noqnoqday oo lala beegsaday maraakiibta ganacsiga iyo qalalaase ku yimid khadadka maraakiibta. Arrintaasi waxay dalal iyo quwado caalami ah ku riixday inay xoojiyaan dadaallada lagu ilaalinayo isu-socodka badda laguna dhimayo khataraha ku wajahan silsiladaha sahayda.

Muhiimadda hadalkan ayaa sii weynaanaysa xilli ay mar kale qaraxday xiisadda Xuutiyiinta iyo Sacuudi Carabiya. Sida ay Reuters ku warrantay, Xuutiyiintu waxay ku dhawaaqeen xannibaad badeed oo ay sheegeen inay si gaar ah u beegsanayso maraakiibta Sacuudiga, waxaanay weerarro ku qaadeen laba markab oo shidaal iyo xarumo ay shirkadda Aramco ku leedahay Jizaan iyo Yanbu. Dhanka kale, isbahaysiga Sacuudigu hoggaamiyo ayaa duqeymo ku qaaday goobo ciidan oo Xuutiyiintu ku leeyihiin Xudeyda, halka labada dhinacna ay is-dhaafsadeen hanjabaado cusub. Xuutiyiintu waxay ku adkaysteen inaanay gebi ahaanba xidhin Baab al-Mandab, balse tallaabadoodu ku kooban tahay maraakiibta Sacuudiga, sida ay sheegtay Euronews Arabic. Si kastaba, weerarradan ayaa sii kordhiyey walaaca laga qabo badqabka maraakiibta iyo fiditaanka colaadda Badda Cas.

Hadalka taliyaha Ilaalada Xeebuhu waxa uu muujinayaa dadaalka ay Hargeysa ugu jirto inay xoojiso kaalinteeda qorshayaasha amniga badda ee gobolka, iyada oo ka faa’iidaysanaysa goobta ay ku taallo iyo xidhiidhada ay la leedahay saaxiibbada caalamka. Somaliland waxay doonaysaa inay door ballaadhan ka qaadato la dagaallanka tahriibka, budhcad-badeedda iyo hawlaha kale ee sharci-darrada ah ee ka dhaca Gacanka Cadmeed iyo nawaaxiga Baab al-Mandab.

Isla markaana, hadalku wuxuu farriin siyaasadeed u dirayaa saaxiibbada caalamka, isagoo muujinaya diyaar-garowga Somaliland ee ballaadhinta wada-shaqaynta hawlgallada, xog-wadaagga iyo kobcinta awoodda ciidamadeeda badda. Hase yeeshee, in ballanqaadkani isu beddelo kaalin wax-ku-ool ah waxay ku xirnaan doontaa heerka isku-dubbaridka gobolka, helitaanka agabka iyo qalabka loo baahan yahay, iyo awoodda uu Ciidanka Ilaalada Xeebahu u leeyahay inuu la socdo xeebta dheer, isla markaana si degdeg ah uga jawaabo khataraha.

Hargeysa waxay jihadan cusub isku dayaysaa inay isu muujiso saaxiib lagu kalsoonaan karo oo ka qayb qaata ilaalinta amniga Badda Cas. Farriinteedu waxay tahay in xasilloonida Baab al-Mandab aanay khusayn oo keliya dalalka ku teedsan, balse ay tahay dan ay wadaagaan dhaqaalaha iyo ganacsiga adduunku.